2017年7月12日 星期三

白話字韻母設計分析
(以a i為例)

20131001_白話字韻母設計分析
(以a i為例)
韻母有兩種:開尾韻母kap 閉尾韻母。
一、開尾韻母:由喙空發聲抑是喙空鼻空同時發聲
    1. 基本韻母→a e i o͘ u o ai ia oa ui au iau oai io oe iu 16个
    2. 鼻化韻母→基本韻母+ ⁿ (aⁿ eⁿ iⁿ o͘ⁿ aiⁿ iaⁿ oaⁿ uiⁿ……..)
    3. 喉塞音→基本韻母+h (ah eh ih o͘h uh oh aih iah oah uih…….)
    4. 喉塞鼻音→基本韻母+ ⁿh (aⁿh eⁿh iⁿh o͘ⁿh aiⁿh iaⁿh uiⁿh……….)
二、閉尾韻母:韻尾音由鼻空送出抑是閉塞無聲
1. 鼻音韻尾韻母:am im om iam an in un ian oan ang eng ong iang iong
2. 入聲韻尾(漢語入聲):ap ip op iap at it ut iat oat ak ek ok iak iok
3. 鼻音韻母:m ḿ m̀ mh m̂ m̄ m̍h ng ńg ǹg ngh n̂g n̄g n̍gh
下面就用a i做例,分析白話字(台語羅馬字)按怎kā「a e i o͘ u o ai ia oa ui au iau oai io oe iu」16个基本韻母配合鼻化符號「ⁿ」、喉塞符號「h」、鼻音符號「m n ng」、閉塞符號「p t k」做有規律ê排疊,建構成台語韻母ê系統,chit-ê規律系統若有認bat清楚,boeh學台語聲韻to̍h-ē感覺加真簡單。
用「a」做例:
一、開尾韻母:由喙空發聲抑是喙空鼻空同時發聲
    1. a→a á à â ā
    2. aⁿ→aⁿ áⁿ àⁿ âⁿ āⁿ
    3. ah→ah a̍h
    4. aⁿh→aⁿh a̍ⁿh
二、閉尾韻母:韻尾音由鼻空送出抑是閉塞無聲
1. am:am ám àm âm ām
2. an:an án àn ân ān
3. ang:ang áng àng âng āng
4. ap:ap a̍p
5. at:at a̍t
6. ak:ak a̍k
計共30:a á à â ā aⁿ áⁿ àⁿ âⁿ āⁿ ah a̍h aⁿh a̍ⁿh;am ám àm âm ām an án àn ân ān ap a̍p at a̍t ak a̍k
用「i」做例:
一、開尾韻母:由喙空發聲抑是喙空鼻空同時發聲
    1. i→i í ì î ī
    2. iⁿ→iⁿ íⁿ ìⁿ îⁿ īⁿ
    3. ih→ih i̍h
    4. iⁿh→iⁿh i̍ⁿh
二、閉尾韻母:韻尾音由鼻空送出抑是閉塞無聲
1. im:im ím ìm îm īm
2. in:in ín ìn în īn
3. ing:空韻
4. ip:ip i̍p
5. it:it i̍t
6. ik:空韻
計共30:a á à â ā aⁿ áⁿ àⁿ âⁿ āⁿ ah a̍h aⁿh a̍ⁿh;am ám àm âm ām an án àn ân ān ap a̍p at a̍t ak a̍k
2. 入聲韻尾(漢語入聲):ap ip op iap at it ut iat oat ak ek ok iak iok
3. 鼻音韻母:m ng

         1.鼻音韻尾「符號」 3 个:「m  n  ng」(am  an  ang)
入聲韻尾「符號」 3 个:「p  t  k」(ap  at  ak)

開尾韻母
基本韻母: a              (1  2  3  5  7 五調)
(喙空發聲,會當牽聲----)
a        亞a------     東亞a         東亞a------
á       仔á---    囡仔á         囡仔á---
à        à---         好à             好à--
â        â------                  麻麻bâ       麻麻bâ------
ā      也ā----    是也ā    是也ā-----
鼻化韻母:a+ ⁿ           (1  2  3  5  7 五調)
(喙空鼻空同時發聲 會當牽聲----)
aⁿ      aⁿ------      穿衫saⁿ      穿衫saⁿ------
áⁿ      áⁿ---      無膽táⁿ       無膽táⁿ---
àⁿ      àⁿ---      擔擔tàⁿ       擔擔tàⁿ---
âⁿ      âⁿ------      重耽tâⁿ       重耽tâⁿ------
āⁿ     āⁿ----           粿餡āⁿ    粿餡āⁿ----
喉塞音:a+h      h是韻尾喉塞符號
(4  8 二調)(a---牽聲;h韻尾喉塞)

ah      a---h         雞鴨ah     雞鴨a---h

a̍h    a̍---h       三盒a̍h   三盒a̍---h
喉塞鼻音:aⁿ +h         h是韻尾喉塞符號
(4  8 二調)(aⁿ---牽聲;h韻尾喉塞)

aⁿh    aⁿ---h        你講saⁿh            你講saⁿ---h

a̍ⁿh  a̍ⁿ---h     你講sa̍ⁿh                你講sa̍ⁿ---h
閉尾韻母
鼻音韻母:m n ng   (鼻空發聲 會當牽聲----)

1. m n ng 單獨發聲號做「鼻音韻母」
         m  ḿ  m̀  mh  m̂  m̄  m̍h  n  ng  ńg  ǹg  ngh  n̂g  n̄g  n̍gh

2. m n ng 囥踮「基本韻母/喉塞音」頭前是「鼻音聲母」
         ma  má  mà  mah  na  ná  nà  nah  nga  ngá  ngà  ngah

3. m n ng 囥踮「基本韻母」後壁號做「鼻音韻尾韻母」
        am  ám  àm  âm  ām  an  án  àn  ân  ān  ang  áng  àng  âng
鼻音韻尾韻母:am  an  ang  (鼻空發聲 會當牽聲----)
開尾韻母
閉尾韻母
一般講話
牽聲
鼻空發聲(有聲)
a
m
am
a-----m
m雙唇閉塞〔上下唇緊閉〕
a
n
an
a------n
n舌齒閉塞〔舌尖頂住齒後〕
a
ng
ang
a-----ng
ng軟顎閉塞〔舌根頂住軟嘴蓋〕


鼻音韻尾韻母:am  an  ang   (鼻空發聲 會當牽聲----)
【註】:歌唱時,韻尾輕輕收音,好聽; 韻尾傷早收音,充滿鼻聲.
例句
講話
牽聲
(韻尾輕輕收音)
牽聲
(韻尾傷早收音)
盈暗
盈暗àm
盈暗à-----m̀
盈暗àm̀-----
平安
平安an
平安a-----n
平安an------
嫁翁
嫁翁ang
嫁翁a-----ng
嫁翁ang------


漢語入聲:p  t  k (韻尾閉塞無聲)

韻尾p  t  k 只有嘴形 單獨袂當發聲
p  t  k 韻尾kap m  n  ng 韻尾對應, p  t  k 無聲, m  n  ng 有聲
1. p  t  k 囥踮「基本韻母/喉塞音」頭前是「聲母」
pa  pá  pà  pah  ta  tá  tà  tah  ka  ká  kà  kah  
2. p  t  k 囥踮「基本韻母」後壁號做「漢語入聲」
ap  a̍p  at  a̍t  ak  a̍k
漢語入聲:p  t  k (韻尾閉塞無聲)

開尾韻母
閉尾韻母
一般講話
a牽聲
a------
韻尾p/t/k閉塞(無聲)
a
p
ap
a-----p
p雙唇閉塞〔上下唇緊閉〕
a
t
at
a-----t
t舌齒閉塞〔舌尖頂住齒後〕
a
k
ak
a-----k
k軟顎閉塞〔舌根頂住軟嘴蓋〕
漢語入聲:p  t  k (韻尾閉塞無聲)
【註】:歌唱時, 韻尾閉塞無聲, 才有合韻.

例句
講話
a牽聲
(韻尾無聲)
韻尾p/t/k閉塞(無聲)
氣壓
氣壓ap
氣壓a-----p
p雙唇閉塞〔上下唇緊閉〕
拍結
拍結at
拍結ka-----t
t舌齒閉塞〔舌尖頂住齒後〕
把握
把握ak
把握a-----k
k軟顎閉塞〔舌根頂住軟嘴蓋〕

例句
平常講話
牽聲一
牽聲二
澹濕
tâm-sip
tâ~~m-si~~p
tâm~~-sip
吸痰
khip-thâm
khi~~p-thâ~~m
khip-thâm~~
坦直
thán-ti̍t
thá~~n-ti̍~~t
thán~~-ti̍t
一瓶
chi̍t-pân
chi̍~~t-pâ~~n
chi̍t-pân~~
紅竹
âng-tek
â~~ng-te~~k
âng~~-tek
色情
sek-chêng
se~~k-chê~~ng
sek-chê~~ng

羅馬字韻母設計分析
韻母結構由下面「字母」「符號」組成:
開尾韻母:
基本韻母 16 个:「a   e   i   o͘  u   o  ai   ia   oa   ui   au   iau   oai   io   oe   iu」
鼻化韻母「符號」1 个:「ⁿ」(aⁿ   eⁿ   iⁿ   o͘ⁿ  uⁿ   oⁿ … )
喉塞音「符號」 1 个:「h」 (ah   eh   ih   o͘h  uh   oh… )
喉塞鼻音「符號」 1 个:「ⁿh」(aⁿh   eⁿh   iⁿh   o͘ⁿh  uⁿh   oⁿh … )
閉尾韻母:
鼻音韻尾「符號」 3 个:「m  n  ng」(am  an  ang)
入聲韻尾「符號」 3 个:「p  t  k」(ap  at  ak)
閉尾韻:鼻音韻尾「m  n  ng」
「m  n  ng」
「m  n  ng」
鼻音韻尾韻母由a  e  i   o͘  u  ia   oa   io這8个字母後壁加添m/n/ng鼻音韻尾「符號」組成
鼻音韻尾韻母:am  im  om  iam  an  in  un  ian  oan  ang  eng  ong  iang  iong
閉尾韻:入聲韻尾「p  t  k」
「p  t  k」
「p  t  k」
漢語入聲由鼻音韻尾韻母對應轉化:am/ap  im/ip  om/op  iam/iap  an/at  in/it  un/ut  ian/iat  oan/oat  ang/ak  eng/ek  ong/ok  iang/iak  iong/iok
漢語入聲:ap  ip  op  iap  at  it  ut  iat  oat  ak  ek  ok  iak  iok
a        á        à                 â        ā                 [基本韻母]
                            ah                        a̍h      [喉塞音]
aⁿ      áⁿ      àⁿ                âⁿ      āⁿ                [鼻化韻母]
                            aⁿh                       a̍ⁿh    [喉塞鼻音]
am     ám     àm              âm     ām              [鼻音韻尾韻母]
                            ap                        a̍p      [漢語入聲]
an      án      àn               ân      ān               [鼻音韻尾韻母]
                            at                         a̍t       [漢語入聲]
ang    áng    àng             âng    āng             [鼻音韻尾韻母]
                        ak                    a̍k    [漢語入聲]

羅馬字韻母設計分析(以e為例)
e        é        è                 ê        ē                 [基本韻母]
                            eh                        e̍h      [喉塞音]
eⁿ      éⁿ      èⁿ                êⁿ      ēⁿ                [鼻化韻母]
                            eⁿh                       e̍ⁿh    [喉塞鼻音]
em     ém     èm              êm     ēm              [鼻音韻尾韻母]
                            ep                        e̍p      [漢語入聲]
en      én      èn               ên      ēn               [鼻音韻尾韻母]
                            et                         e̍t       [漢語入聲]
eng    éng    èng             êng    ēng             [鼻音韻尾韻母]
                        ek                    e̍k   [漢語入聲]
羅馬字韻母設計分析(以i為例)
i        í        ì                  î        ī                 [基本韻母]
                            ih                         i̍h      [喉塞音]
iⁿ       íⁿ       ìⁿ                îⁿ       īⁿ                [鼻化韻母]
                            iⁿh                        i̍ⁿh     [喉塞鼻音]
im     ím     ìm               îm     īm              [鼻音韻尾韻母]
                            ip                         i̍p      [漢語入聲]
in      ín      ìn                în      īn               [鼻音韻尾韻母]
                            it                          i̍t       [漢語入聲]
ing     íng     ìng              îng     īng              [鼻音韻尾韻母]
                        ik                     i̍k    [漢語入聲]
羅馬字韻母設計分析(以o͘為例)
o͘        ó͘        ò͘                 ô͘        ō͘                 [基本韻母]
                            o͘h                        o̍͘h      [喉塞音]
o͘ⁿ      ó͘ⁿ      ò͘ⁿ                ô͘ⁿ      ō͘ⁿ                [鼻化韻母]
                            o͘ⁿh                       o̍͘ⁿh    [喉塞鼻音]
o͘m     ó͘m     ò͘m              ô͘m     ō͘m              [鼻音韻尾韻母]
                            o͘p                        o̍͘p      [漢語入聲]
o͘n      ó͘n      ò͘n               ô͘n      ō͘n               [鼻音韻尾韻母]
                            o͘t                         o̍͘t       [漢語入聲]
o͘ng    o͘ng    o͘ng             ô͘ng    ō͘ng             [鼻音韻尾韻母]
                        o͘k                    o̍͘k   [漢語入聲]
羅馬字韻母設計分析(以u為例)
u       ú       ù                 û       ū                 [基本韻母]
                            uh                        u̍h     [喉塞音]
uⁿ      úⁿ      ùⁿ               ûⁿ      ūⁿ               [鼻化韻母]
                            uⁿh                       u̍ⁿh    [喉塞鼻音]
um    úm    ùm              ûm    ūm              [鼻音韻尾韻母]
                            up                        u̍p     [漢語入聲]
un     ún     ùn               ûn     ūn               [鼻音韻尾韻母]
                            ut                         u̍t      [漢語入聲]
ung    úng    ùng             ûng    ūng             [鼻音韻尾韻母]
                        uk                    u̍k   [漢語入聲]
羅馬字韻母設計分析(以o為例)
o        ó        ò                 ô        ō                 [基本韻母]
                            oh                        o̍h      [喉塞音]
oⁿ      óⁿ      òⁿ                ôⁿ      ōⁿ                [鼻化韻母]
                            oⁿh                       o̍ⁿh   [喉塞鼻音]
om     óm     òm              ôm     ōm              [鼻音韻尾韻母]
                            op                        o̍p      [漢語入聲]
on      ón      òn               ôn      ōn               [鼻音韻尾韻母]
                            ot                         o͘t       [漢語入聲]
ong    ong    ong             ông    ōng             [鼻音韻尾韻母]
                        ok                    o̍k   [漢語入聲]
羅馬字韻母設計分析(o͘→o)
「o」韻只有[基本韻母]佮[喉塞音]:
o        ó        ò                 ô        ō                 [基本韻母]
                            oh                        o̍h      [喉塞音]

所以「o͘」韻的「o͘」 簡化為「o」:
oⁿ      óⁿ      òⁿ                ôⁿ      ōⁿ                [鼻化o͘ 韻]
                            oⁿh                       oⁿh    [喉塞o͘ 韻]
om     óm     òm              ôm     ōm              [鼻音韻尾o͘ 韻]
                            op                        o̍p      [漢語入聲o͘ 韻]
ong    ong    ong             ông    ōng             [鼻音韻尾o͘ 韻]
                        ok                    o̍k   [漢語入聲o͘ 韻]



沒有留言:

張貼留言